MEVZUAT DEĞİŞİKLİKLERİ
(2024/ARALIK – 2025/MAYIS)
Beşincisi ile huzurlarınızda olduğumuz bu dergimizde, bir önceki 2024/Aralık ayından 2025/Mayıs ayına kadar olan Gümrük ve Dış Ticaret Mevzuatı Değişikliklerine kısaca değinilmeye çalışılacaktır.
Bilindiği ve alışıldığı üzere, ilgili bakanlıklar tarafından her yılın sonunda gümrük, dış ticaret ve bunlar ile ilintili mevzuat belirli değişiklikler ile yenilenmektedir.
Nitekim, 2024 Aralık ayı içerisinde Türk Gümrük Tarife Cetveli, Damga Vergisi, Harçlar, Gümrük Müşavirliği ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Hizmetleri Asgari Ücret Tarifesi, İthalat Rejim Kararı, İthalatta İlave Gümrük Vergisi Tarife Cetveli, İthalattaki Tarife Kontenjanları, İthalat Tebliğleri, Ürün Güvenliği ve Denetimi Tebliğleri, mesai dışı çalışma ücretleri, para cezaları, sanayicinin üretim girdilerinin belirli belge ibrazından arındırılması hazırlıkları tamamlanmış ve Resmi Gazete’ de yayınlanmıştır.
*******
PEM
Aslında tüm üyeler açısından 01.01.2025 tarihinde başlaması gereken ve fakat bir kısım üyelerin gerekli hazırlık ve uyumu sağlayamaması nedeniyle PEM Ortak Komitesince bir yıl süre ile ertelenen PAN Avrupa Akdeniz (PEM- Pan Euro Mediterranean) Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon, yeniliklerin başında gelmektedir. Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü, Türkiye açısından 31.12.2025’ e kadar konu gereğinin sağlanacağını ancak bu tarihe kadar yürürlükteki kuralların devam edeceğini 30.12.2024 günlü, 104493454 sayılı yazısı ile duyurmuştur.
Kıymet Kriterli Gözetim
Öte yandan, bir kısmı yeni ve diğerleri mevcutlardaki limitin artırılması şeklinde olan İthal Eşyası Kıymet Kriterli Gözetim Tebliğleri yayını devam etmiştir.
Gıda Temaslı Ürünler
2024 yılında getirilen ve uygulamada sorunlara neden olan gıda temaslı ve fakat bu amaç dışında kullanılacak eşya için YGM Raporu gerekliliği sonlandırılmıştır.
Ardiye Hizmet Faturaları
Gümrük antrepolarında eşya depolanmasına ilişkin hizmet faturalarının eşya sahibine yalnızca antrepo işleticisi tarafından düzenlenebileceği vurgulanmıştır. (Aygen 06.01.2025/10459 günlü/sayılı duyuru)
Gümrük Yönetmeliği Değişiklikleri
15.01.2025 günlü, 32783 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan “Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ” ile önemli değişiklikler yapılmış olup, Onaylanmış Kişi Statüsü için başvuruda bulunan firmaların yönetim kurulu üyeleri, sermayesinin yüzde on ve fazlasına sahip gerçek kişiler ile gümrük ve dış ticaret işlemlerinde temsil yetkisini haiz çalışanlarının hakkında; suçlara ilişkin yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmış olması veya ilgili Kanunlara muhalefetten düzenlenen idari para cezası kararlarının kesinleştiği tarihten itibaren 3 yıl geçmesi halinde, ceza veya mahkumiyet kararı bulunmaması koşulu sağlanmış kabul edilecektir.
Onaylanmış kişi statüsü için başvurularda sağlanması gereken dış ticaret performansı kriterleri günün koşulları doğrultusunda yeniden düzenlenmiştir.
Menşe şahadetnamesi aranılacak haller başlıklı Gümrük Yönetmeliği 38 inci maddeye DTÖ üyesi olmayan ülkelere ilişkin durumlarda yapılacak işlemlere ilişkin yeni kolaylaştırıcı fıkralar eklenmiştir.
Menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde önlemin, ilave gümrük vergisinin veya mali yükümlülüklerin uygulanmaması için eşyanın söz konusu uygulamalara tabi ülke menşeli olmadığını veya başka bir ülkede gördüğü değişiklik ve işlemler dolayısıyla o ülke menşeli sayılmaması gerektiğini veya İthalat Rejimi Kararı eki listelerde Dünya Ticaret Örgütü üyesi olmayan ülkeler için öngörülen gümrük vergisi oranının aynı listelerde yer alan Diğer Ülkeler sütununda gösterilen gümrük vergisi oranından daha yüksek bir oranda belirlenmiş olması halinde eşyanın Dünya Ticaret Örgütü üyesi ülke menşeli olduğunu tevsik etmek üzere menşe ülkenin veya ihracatçı ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenmiş olan menşe şahadetnamesi ibrazının şart olduğu malumdur. Buna rağmen de mükellefe kolaylık sağlanması adına; gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra yapılan denetimlerde ekinde menşe şahadetnamesi bulunmayan beyannameler kapsamı eşyanın gümrük tarife istatistik pozisyonunun değişmesi sonucunda, İthalat Rejimi Kararı eki listelerde Dünya Ticaret Örgütü üyesi olmayan ülkeler için uygulanan yüksek oranda vergiden kaynaklanan gümrük vergisi farkına, menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi olduğunun tespit edilmesi halinde yükümlüye uygun bir menşe şahadetnamesinin gümrük idaresine ibrazı için yapılan tespit tarihinden itibaren altı aylık süre verilmesi kolaylığı sağlanmıştır.
Gerçek kişilerin veya şahıs şirketlerinin gümrük antreposu ve geçici depolama yeri açıp işletmeleri sonlandırılmıştır. Gümrük antrepoları veya gümrük idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerdeki eşyaya ilişkin noksanlıklara, değişikliklere ilişkin cezai durumların uygulanmasında dökme ve dökme olmayan eşya ayrımında eşyanın miktar ve niteliği ile sayılabilir olması esas alınacaktır. Antrepoya kap ile konulan eşyanın, kaplarının orijinal ambalajının bozulmamış olduğunun ya da gümrük idaresinin bilgisi dahilinde bozulmuş olduğunun tespiti halinde, kap adedi itibarıyla tamam çıkan ancak sayı, ağırlık gibi ölçülerinde eksiklik veya fazlalık olan eşya ceza kapsamında değerlendirilmeyecektir.
PTT veya Hızlı Kargo Eşyası
Bunların yanı sıra, ticari mahiyette olmayan hızlı kargo eşyası gümrük kıymetinin tespitinde eşyanın teslim yerine kadar alınan tüm posta ve kargo ücretleri gümrük kıymetine dahil edilmesi kararlaştırılmıştır. Ki, bu da tüzel kişiler için €22, gerçek kişiler için €30 ve gerçek veya tüzel kişiler için kitap ve benzeri yayınlara özgü olmak üzere €150 ile yine gerçek kişiler için ilaca özgü €1.500 limitlerinin kullanımını belirli bir oranda kısıtlamıştır.
EFTA- Kosova STA
22 Ocak 2025 tarihinde Davos’ta gerçekleşen Dünya Ekonomik Forumu’nda, EFTA üyesi ülkeler ile Kosova Cumhuriyeti arasında Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzalanmıştır. Bilindiği üzere, Türkiye ile Kosova arasında ise yalnızca Batı Balkan Menşe Kümülasyonu (BBMK) çerçevesinde STA mevcut olup henüz PAAMK Konvansiyon çerçevesinde STA gerçekleşmemiştir.
TÜRKİYE- BAE STA
BAE TR-UAE (Birleşik Arap Emirlikleri- Türkiye) Tercihli Menşe İspat Belgeleri ithalatta ülkemizde henüz kabul edilebilir aşamaya gelmemiş olmakla birlikte Türkiye’ den anılan ülkeye Onaylanmış İhracatçılarımız tarafından yapılacak ihracatta kapsamdaki belirli ürünler açısından düzenlenecek TR- UAE Menşe İspat Belgeleri BAE gümrük idarelerince kabul edilmektedir.
İran Riyali
TCMB’ nin alım-satımını yaptığı kendi yabancı paralar listesinden İran Riyalini çıkarılmıştır. Ancak, bu husus İran Riyali ile ticaret yapılamayacağı anlamını da içermemektedir. TCMB dışındaki bankalar başkaca yasal bir engel olmamak kaydıyla herhangi bir yabancı para veya TL cinsinden ve kendi belirledikleri kur çerçevesinde transfer yapmakta serbesttir.
ICS-2 Sürüm-3
Farklı bir konu, (AB) İthalat Kontrol Sistemi-2 * Üçüncü Sürümünün (Karayolu ve Demiryolu) için 1 Nisan 2025 tarihi itibarıyla devreye alınmış olmasıdır. Buna göre de karayolu/demiryolu araçları Giriş Özet Beyanının (ENS) AB gümrüklerine eşyanın varışı öncesinde sunulması gerekli hâle gelmiştir.
Arnavutluk
Gümrük Genel Müdürlüğü, Arnavutluk’un 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren Avrupa-Akdeniz Sözleşmesi’ne taraf ülkeler tarafından elektronik ortamda düzenlenen e-EUR-1 Dolaşım Sertifikalarını ve bu arada Türk e-EUR-1’ lerini kabul edeceğini duyurmuştur.
(DBA) Belgesi (SOLAS)
T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü tarafından “Denizyoluyla Taşınacak Dolu Konteynerlerin Brüt Ağırlıklarının Tespiti ve Bildirimi Hakkında Yönerge Kapsamında Doğrulanmış Brüt Ağırlık (DBA) Belgesi Uygulama Duyurusu” konulu bir duyuru yayınlanmıştır.
Yayınlanan duyuruda; Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) 1974 Denizde Can Emniyeti Uluslararası Sözleşmesi (SOLAS) Bölüm VI/A Kural 2 kuralının ülkemizdeki uygulamalarının, 1 Haziran 2016 tarihinde Bakan Olur’u ile yayınlanan “Denizyoluyla Taşınacak Dolu Konteynerlerin Brüt Ağırlıklarının Tespiti ve Bildirimi Hakkında Yönerge” ile başlamış olup ihtiyaçlar doğrultusunda 15 Ocak 2021 tarih ve 2733 sayılı Bakan Olur’u revize edilen Yönerge hükümleri gereğince devam ettiği belirtilmiştir.
Mevcut Yönergenin uygulanmasına yönelik olarak tartım esnasında konteynere ve yüklendiği araca ait tüm bilgilerin (CSC emniyet plakası, araç plakası ve vb. nin) okunabilir şekilde ön ve arka yönden çekilen, üzerinde tartım saati, tartım tarihi ve konum bilgisinin yer alacağı 1’er MB’lık 2 fotoğrafın DBA belgesinde yer alması için DBA Bilgi Sisteminde düzenleme yapıldığı, 24 Şubat 2025 tarihi itibari ile DBA Bilgi Sistemi fotoğraflı belge oluşturma test ortamının açılmış olduğu ve 20 Mayıs 2025 tarihine kadar DBA belgeleri fotoğraflı veya fotoğrafsız düzenlenebileceği ayrıca 20 Mayıs 2025 tarihi sonrası resimli olmayan DBA belgesi düzenlenemeyeceği ve kıyı tesislerince kabul edilmeyeceği belirtilmiş olup güncellenen DBA Kurum Entegrasyonu Teknik Tasarım Dokümantasyonu (Versiyon4)’na Denizcilik Genel Müdürlüğü web sayfasında yer alan “Online İşlemler / Denizyolu Yük Taşımacılığı” seçeneğinden ulaşılabileceği bildirilmiştir.
Türkiye- Özbekistan STA
Bir başka husus, ülkemiz ile Özbekistan arasındaki Serbest Ticaret Anlaşmasının 7443 sayılı Kanun ile TBMM tarafından onaylanmış olmasıdır. Ancak Tercihli Menşe Tespit Yönetmeliğinin ve 3350 sayılı İthalat Rejimi Kararına bağlı gümrük vergisi oranlarını belirtir cetvel henüz Resmî Gazete’ de yayınlanmadığı için söz konusu STA yürürlüğe girmemiştir. Dolayısıyla Özbekistan güncel olarak GTS ülkesi statüsündedir.
İthalatçı Bilgi Formu Güncellenmesi
İTKİB tarafından “İthalatçı Bilgi Formu Güncellemesine İlişkin” aşağıdaki duyuru yapılmıştır.
Bilindiği üzere, ilgili İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ ‘lerin hükümleri gereği kayıt belgesi düzenlenebilmesi için yeminli mali müşavir onaylı ithalatçı bilgi formunun kayıt merkezine ibrazı gerekmektedir.
Bu itibarla, bahse konu formların Tebliğlerde belirtilen formata uygun şekilde ( cari yıl 2024 verileri eklenerek ve YMM onaylı olarak) 31 Mayıs 2025 tarihine kadar kayıt merkezine elektronik ortamda iletilmesi gerekmektedir.
Araç Lastikleri
TSE tarafından taşıt lastikleri ile ilgili olarak Teknik Problem başlığı altında bildirim yapılmış ve öncelikle aşağıdaki husus, vurgulanmıştır.
TAREKS tarafından Enstitümüz denetimine yönlendirilen “lastik” cinsi ürünlerin “balık istifi (örgü)” şeklinde taşınması ve firma tarafından gümrüklü alana indirilememesi sebebiyle gümrüklerde incelenmesinin mümkün olmadığının inceleme heyeti tarafından tespit edilmesi durumunda bu madde çerçevesinde işlemler yürütülebilecek olup diğer durumlar için Teknik Problem uygulaması yapılmayacaktır.
İnceleme heyeti tarafından yapılan fiziki muayene işlemlerinde tüm ürünlere ilişkin tespitin mümkün olmaması sebebiyle mutlak surette genel fotoğraflar çekilecek, mümkün olan ürünler için usulüne uygun şekilde fotoğraflama/etiketleme/işaretleme/mühürleme vb. işlemler yapılacaktır.
İnceleme heyeti tarafından düzenlenecek ve teknik müşkülatı belirleyen muayene raporu niteliğinde ele alınacak tespit/numune alma tutanağına istinaden ve ithalatçının mutlak surette Tebliğin Ek-3’ünde yer alan ve İMB-01-FR-025 kodlu ARAÇ PARÇALARININ İTHALAT DENETİMİ TEKNİK PROBLEM TAAHHÜTNAMESİ başlıklı dokümanda formatı verilen taahhütnameyi sisteme yüklemesi şartıyla; yüklenen bu taahhütnamenin denetmen tarafından incelenerek uygun bulunması durumunda başvuruya konu tüm ürünler için fiziki muayene ve tespit işlemleri bilahare yapılmak üzere başvuru “Şartlı Kabul-Teknik Problem: Denetleme Sonucu” ile sonuçlandırılacaktır.
Nihai sonuç verilmeden önce, ürünlerin ithalini müteakip firmanın ivedilikle tarafımıza bilgi vermesi gerektiği sistem üzerinden firmaya bildirilecek ve yazılı (dilekçe ile ürünün tespitinin yapılacağı adres bilgisini de belirterek) teyidi alınacaktır. Sonuç verilen başvuruda firmayla sistem üzerinden iletişimde olunabilmesi ve BelgeNET’te işlemlere devam edilebilmesi adına, BelgeNET üzerinde teknik problem uygulaması için tanımlanmış olan işlevler kullanılacaktır. Firmadan ek belgelerin alınmasının gerekmesi durumunda, TAREKS üzerinden e-imzalı olarak eklenemeyecek belgelerin kabulü, prosedürün ilgili hükümleri çerçevesinde yapılacaktır.
Müteakiben diğer koşullar sıralanmış olup istek hâlinde veya gerektiğinde Aygen TSE/CE Uzmanlığı tarafından ince ayrıntılar arz ve izah edilecektir.
Taşıt Dışı Menkul Alım- Satımlarının Döviz Cinsinden veya Dövize Endeksli Olarak Yapılması Mümkün Hâle Gelmiştir
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2008-32/34)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2025-32/72) 06.03.2025 tarih ve 32833 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Yapılan değişiklikle, Türkiye’de yerleşik kişilerin kendi aralarında akdedecekleri; taşıt satış sözleşmeleri dışında kalan menkul satış sözleşmelerinde sözleşme bedelini ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırmaları mümkün hale getirilmiş ve 28.02.2008’ den beri süre gelen ödeme yükümlülüklerinin Türk parası cinsinden yerine getirilmesi ve kabul edilmesinin zorunlu olması hususu yürürlükten kaldırılmıştır.
TRUMP
2024/ARALIK – 2025/MAYIS döneminin en renkli ve fakat tedirgin edici hususunun TRUMP olayı olduğunun takdir edileceği inancındayız. Herkesin son derecede aşina olduğu bu konuda sadece “Dertsiz gönüllere kramp, işte benim Donald Trump” ifadesi ile yetinmek istemekteyiz, izninizle.
TAREKS
TAREKS hakkındaki şikayetler üzerine TB Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü12.03.2025 günlü, 00107174474 sayılı yazısı ile TAREKS’ in ileri teknolojiye sahip güncel bir sistem olduğuna değinmek suretiyle 2024 yılı boyunca yapılan tüm ithalat denetimleri kapsamında gerçekleştirilen fiili denetimlerin ortalama 14 günde tamamlandığını, denetim sürelerini uzatan etkenlere yönelik yapılan incelemeler neticesinde;
Firmalardan talep edilen belgelerin zamanında sunulamaması, yanlış belge sunulması, numune alımı sürecinde zamanlamaya uyulmaması gibi sorunların öne çıktığını, bu konularda firmalarımızın ve ilgili gümrük müşavirlerimizin hassasiyet göstermelerinin beklendiğini,
Bununla birlikte, söz konusu sürelerin daha da kısaltılmasına yönelik ayrıntıları yazılarında belirtilen çalışmaların da yapıldığını; bildirmiştir.
Yurtdışı çıkışta yolcu beraberi para limiti yükseldi
Yolcu beraberi yapılan Türk parası ve Türk parası ile ödemeyi sağlayan belge çıkışlarında gümrük idarelerine Nakit Beyan Formu ile beyanda bulunulma limiti 25.000 TL’ den 185.000 TL’ ye yükseltilmiştir.
Bu paralelde yolcu beraberi yapılan 185.000 TL’yi veya € 10.000’ ni aşan nakdin veya bunlar ile ödemeyi sağlayan belge çıkışlarında beyanda bulunulmaması veya yanlış ya da yanıltıcı beyanda bulunulduğunun tespiti halinde söz konusu değerler gümrük idaresince muhafaza altına alınır ve durum şüpheli kabul edilerek Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığına bildirilir. Ayrıca, gümrük idarelerince 20/2/1930 tarihli ve 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanunun 3’üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılabilmesini teminen Cumhuriyet Savcılıklarına bildirimde bulunulur.
Malezya-Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) Ekonomik Ortaklığı Anlaşması
2014’te müzakereleri başlayan Malezya-EFTA Ekonomik Ortaklığı Anlaşması (MEEPA), Malezya ile İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn dahil olmak üzere Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkeleri arasındaki ekonomik ortaklık anlaşmasıdır.
EFTA ve Malezya, 4-8 Kasım 2024 tarihleri arasında İsviçre’nin Cenevre kentinde 16. tur müzakereler için bir araya gelmiştir. STA Müzakereleri kapsamında, delegeler mal ticareti, menşe kuralları, yatırım, hizmet ticareti, yasal ve yatay konular, fikri mülkiyet hakları, devlet alımları, ticaret ve sürdürülebilir kalkınma (TSD) ve iş birliği konularını görüşülmektedir. Sonuç müzakerelerinin 2025 yılında tamamlanarak MEEPA’ nın imzalanması planlanmaktadır. Öte yandan Malezya Güney Kore ile STA görüşmelerine yeniden başlamıştır.
İhracat ve yatırım destek paketi yürürlüğe girdi
İhracat ve yatırım destek paketi yürürlüğe girdi. Hazine garantili kefalet sistemi kapsamındaki kuruluşların ihracat ve yatırıma kefalet yoluyla verecekleri destek miktarı 55 milyar lira artırılarak 178,1 milyar liraya yükseltildi. Hazine garantili kefalet kapsamına, katılım finans kuruluşları da dahil edildi. Bu kuruluşlar üzerinden, yarısı ihracat olmak üzere 13,6 milyar liralık destek paketi yürürlüğe alındı.
Hindistan ve İngiltere serbest ticaret anlaşması
Hindistan ve İngiltere hükümetleri tarafından yapılan açıklamada serbest ticaret anlaşması ile çifte katkı sözleşmesinin, üç yıl süren görüşmelerin ardından başarılı bir şekilde imzalandığı duyuruldu. İngiltere hükümeti, ikili ticaret hacminin 25,5 milyar £ artmasının beklendiğini söyledi. 2024 yılında ikili ticaret hacmi yıllık %8,3 artışla 42,6 milyar £ seviyesinde yer almıştı. 2024 yılının sonunda İngiltere’nin, en büyük 11. ticaret partneri olan Hindistan ile mal ve hizmet ticaretindeki açığı 8,4 milyar £ olarak kayıtlara geçmişti. Hindistan ise İngiltere’ye uyguladığı vergilerin %90’ını düşürecek ve önümüzdeki 10 yıl içerisinde ithalatın %85’ine vergi uygulamayacaktır.
Sonuç
Sonuç itibari ile dergimizin işbu başlangıç kısmında değişen mevzuatın tümünün kronolojik tarih sırasında sıralanması gibi bir amacımız söz konusu değildir. Zira ve bilindiği üzere, değişsin/değişmesin tüm mevzuat iş ortaklarımıza ve yine kendilerine kişisel draje bazda sunulmak üzere Aygen İç Bünyeye günlük olarak Aygen Mevzuat Duyuruları ile iletilmektedir. Bu bakımdan bu bültende sadece ve özellikle iş ortaklarımızın ilgi alanları öne alınarak kısa bir özetleme yapılmaya çalışılmakta olup kendilerinden gelecek sorular/sorgulamalar/eleştiriler beklenmektedir.
Bilgilerinize sunarız.
Saygılarımızla.