MAYIS/ARALIK-2025 GENEL GÜMRÜK MEVZUATI DEĞİŞİKLİKLERİNİN KISA ÖZETİ
Dergimizin 6 ıncı sayısından, Aralık/2025 ortasına kadar olan zaman süresindeki gümrük mevzuatı değişiklikleri bu sayfalarda özetlenilmeye çalışılacaktır.
Ancak, öncelikle hiç değişmeyen hususlara kısaca değinmek isteriz.
Nitekim, söz konusu değişmeyen kuralların başında “Gümrük idareleriyle muhatap olan kişiler, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile bunlara ve Gümrük kanununa dayanılarak çıkarılan mevzuat hükümlerine uymak; gümrük idarelerinin gerek bu Kanunda gerek diğer mevzuat hükümlerine göre yapacağı gözetim ve kontrollere tabi olmak; bu idarelerin kendi adına veya başka idareler nam veya hesabına tahsil edeceği her tür vergi, resim, harç ve ücretleri ödemek veya bunları teminata bağlamak; mevzuat hükümlerinin uymayı zorunlu kıldığı her tür işlemleri yerine getirmekle sorumludurlar” şeklindeki 4458 sayılı Gümrük Kanunu madde 4 hükmü gelmektedir.
İşte burada sıralanan sorumluluklardan hukukî açıdan önde geleni 5607[1] ve 5237[2] sayılı yasalardır. İdari açıdan ise, gümrük idaresine bir beyanname tescil etmek sureti ile yapılan beyanda hataya yer vermemektir. Zira, idari para cezası veya diğer idari cezalar prensipte beyandaki hatalar, izinsiz işlemler, kap veya eşya noksanlık/fazlalıkları, belirli rejim ihlalleri ve usule aykırılıklar için uygulanmaktadır.
*******
Dönem değişikliklerine gelince, en çok konuşulanı “Dertsiz gönüllere kramp, işte benim Trump” deyişi ile özetlenen ABD’ nin İngiltere, İsrail ve az sayıdaki muafiyet anlaşmalılar dışı tüm dünya ülkelerine karşı uygulamaya yöneldiği ithalat vergileri artışına yönelmenin yansımalarıdır. Zaman içerisinde fırtına dinip yine herkesçe bilinen bir hâl aldığından ve konu her ortamda çok konuşulup yazıldığından burada ayrıntıya girilmeyecektir.
Bir diğer değişiklik, Türkiye’ nin ABD’ ye karşı belirli ithal ürünlerde uyguladığı Ek Mali Yükümlülük ilgili olup Ticaret Bakanlığı tarafından:
“Avrupa Birliği ve Serbest Ticaret Anlaşmamız bulunan ülkeler dışındaki ülkelerden yapılacak binek otomobil ithalatında;
Türkiye’ ye yapılacak ithalatta ek mali yükümlülük olarak uygulanmasının kararlaştırıldığı”
Şeklinde duyurulmuştur.
Dönem içerisinde Türkiye- İngiltere STA’ sının genişletip, geliştirilip yeni bir anlaşma imzalanması görüşmeleri devam etmiştir. Yeni yılda imzalanması umulmaktadır.
Bunun kadar önemli bir husus, Türkiye’nin AB’ nin de içerisinde bulunduğu Pan Avrupa- Akdeniz Menşe Kümülasyon Sisteminin son aşaması olan Bölge Konvansiyonuna dahil olunmuş, çıkarılan yönetmelikle yeni bir döneme girmiş olmaktayız. Bu suretle, çok geniş bir ülke yelpazesi içerisinde tüm taraflara eşyanın menşe kazanmasında ve ticaretinde önemli avantajlar sağlanmış olacaktır.
Yine dönem içerisinde, gümrük idarelerinde tescil edilen beyannamelerdeki GTİP’ lerin ilgili diğer resmi kurum ve kuruluşlara anında yansımasını sağlayan sistem entegrasyonlarında gelişme ve genişlemeler yaşanmıştır. Burada kriter, risk oranı yüksek olan GTİP’ lerdir.
Test edilmek üzere Geçici Çıkışlar ile Test etmek üzere Geçici Çıkış Eşyası ayırımına dikkat etmek faydadan uzak olmayıp eşyanın bizatihi kendisi test edilmek üzere yurt dışına gönderilmekte ise, tamir (test) amaçlı Hariçte İşleme- Geçici çıkış doğrudur ve fakat eşya gittiği dış ülkede/ülkelerde belirli bir ücret karşılığında test aracı olarak kullandırılacak ise, Ticari Kiralama Suretiyle Geçici İhracat yapılması gerekmektedir.
T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü tarafından “Denizyoluyla Taşınacak Dolu Konteynerlerin Brüt Ağırlıklarının Tespiti ve Bildirimi Hakkında Yönerge Kapsamında Doğrulanmış Brüt Ağırlık (DBA) Belgesi Uygulamasında Güncelleme” konulu bir duyuru yayınlanmıştır. Yayınlanan duyuruda resimli olmayan DBA belgelerinin düzenlenemeyeceği ve kıyı tesislerince kabul edilmeyeceği belirtilmiştir.
“CE” işareti, marka, model ve ilgili teknik mevzuatın gerektirdiği tüm bilgiler ile desibel etiketi gibi teknik mevzuatı uyarınca üretici tarafından üretim esnasında ürüne iliştirilmesi zorunlu olan tüm işaretlemelere yönelik elleçlemenin TB ilgili Bölge Müdürlüğü Grup Başkanlığının veya duruma göre TSE’ nin uygun görüşüne dair yazısı olmaksızın yapılamayacağı hususu, daha bir önem kazanmıştır.
AP ve AB Konseyi AB Giriş-Çıkış Sistemi’ne (Giriş-Çıkış Sistemi – EES) geçiş için yaptığı açıklamada, “EES, sınır geçişlerinde manuel olarak yapılan kontrollerin ve pasaport damgalama işleminin dijital olarak yapılacağı; bu giriş ve çıkış işlemlerinin dijital olarak kaydedileceği; bu giriş ve çıkış işlemlerine ilişkin pasaport bilgilerinin, kişilerin parmak izlerinin ve yüz kayıtlarının saklanacağı bilgi teknolojisi sisteminin 2026 yılında tamamen işler hâle getirilmesini hedeflediğini” vurgulamıştır.
Yeni Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkındaki 9903 sayılı Karar ile ülke 6 bölgeye ayrılmıştır. Teşvik sistemi ve destek unsurları, Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi ve Sektörel Teşvik Sistemi Uygulamaları ile Bölgesel Teşviklerden oluşmuştur. Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi: Teknoloji Hamlesi Programı, Yerel Kalkınma Hamlesi Programı ve Stratejik Hamle Programı olmak üzere üç programdır.
Katar menşeli olup Katar’ dan kendine özgü Doğrudan Nakliyat sureti ile Türkiye’ ye Katar EUR.1 Dolaşım Belgesi eşliğinde gelen %0 (yüzde sıfır) gümrük vergisi oranına tâbi olan ürünleri belirten 10130 sayılı Karar 30.07.2025 günlü, 32971 sayılı Resmî Gazetede yayımlanmıştır.
ÇHC’ de Menşe Şahadetnamelerinin E-Apostilli Olarak Düzenlenmesi” konusunda apostil onayına yetkili makamın Dışişleri Bakanlığı olduğu belirtilmiş ve bunun yanı sıra menşe şahadetnamelerinin 18 Haziran 2025 tarihinden itibaren Çin Uluslararası Ticareti Geliştirme Konseyi (CCPIT-China Council for the Promotion of International Trade) tarafından e-Apostilli olarak düzenleneceği bildirilmiştir.
Ayrıca e-Apostilli belgelerin ilgili internet sitesi üzerinden çevrimiçi olarak teyit edilebileceği belirtilmiştir.
Hukuka ve yasal düzenlemelere uyumlu olmayan uygulamalar ile karşı karşıya kalınıp da gerektiği takdirde konunun çözümü için başvuruda bulunulabilecek kamu kuruluşlarından en etkin olanının TBMM KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK), olduğu hususu, TBMM tarafından Web Sayfasında belirtilmiştir.
https://www.ombudsman.gov.tr/AnaSayfa/SikcaSorulanSorular
Öte yandan, güvenli olup/olmadıkları gümrükte kontrol edilen veya denetlenen ürünler açısından TAREKS yeni yüzü ile uygulamaya devam etmiş ve TSE denetim süreçleri eşya sahipleri tarafından izlenebilir hâle getirilmiştir.
AB Sınırda Karbon Düzenlemeleri Mekanizması Kapsam Genişletilme Çalışmaları çerçevesinde Kamu İstişare Sürecini başlatmıştır.
Türkiye- AB Gümrük Birliği Güncelleme çalışma ve toplantılarına devam edilmiş ise de henüz kaydedeler gelişmeye ilişkin resmî duyurular neşir ve ilân edilmemiştir.
İthal eşyasının tekrar satışı veya diğer herhangi bir şekilde elden çıkartılması ya da kullanımı sonucu doğan hâsılanın, doğrudan veya dolaylı olarak satıcıya intikal eden kısmı ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına eklenecek unsurlardandır; hususu gümrük camiasında konuşulur olmuştur.
Malezya tarafından 31.10.2024 ila 31.10.2025 tarihleri arasında düzenlenen ve Yönetmeliğin 28’nci maddesi çerçevesinde geçerlilik süreleri içerisinde ibraz edilen Menşe Belgelerinin kabul edilmesi Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından 02.12.2025 günlü, 116266786 sayılı yazı ile duyurulmuştur.
Havayolu ticari eşya ve yolcu ile yolcu eşyasına ilişkin gümrük işlemlerinin A’ dan Z’ ye ve o alandaki ilgili tüm kuruluşlar ve diğer hava limanları/gümrükler ile entegre olarak elektronik ortama taşınması çalışmaları Ticaret Bakanlığınca Esenboğa ve Sabiha Gökçen hava limanlarında uygulamaya alınmıştır.
Mevzuat değişimi ile ilgili bu sakin dönemi her yılbaşı mevzuatın nerede ise tümünün adeta yeniden oluşturularak 01.01.2026’ dan itibaren uygulama alanına 30/31.12.2025 tarihli resmi gazeteler ile aktarılmasının takip ettiği bilinmektedir.
Bilgilerinize sunulur.
Saygılarımızla.
Ülkü Duyar
15.12.2025
[1] 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu.
[2] 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.
